Vajinal Mantar Enfeksiyonları

Kadınlarda Vajinal Mantar Enfeksiyonu

Kadınlarda vajina ve vulva bölgesinde enfeksiyon sebebi olan mantar enfeksiyonları katı kıvamlı akıntı, kaşıntı ve idrar yaparken ağrı gibi şikayetlerine yol açar. Genital bölgede görülen vajinal mantar enfeksiyonları bu bölümde ele alınmaktadır.

vajinal mantar enfeksiyonu Vajinal Mantar Nedenleri

Kadınlarda çok sık görülen bir genital enfeksiyondur. (Resim: Candida albicans hücresinin mikroskobik görünümü)

Vajinal mantara neden olan ve sıklıkla rastlanan mikroorganizma “Candida albicans” dır. O yüzden vajinal mantar enfeksiyonu “candida vaginitis”, “candidiasis (kandidiasis)”, “candida (kandida) enfeksiyonu” ya da “mikotik vajinit” gibi isimlerle de anılır.

Vajinal mantarlar “fırsatçı” (oportunistik) enfeksiyonlar arasındadır; yani kişinin direnci düştüğü zaman üreme yapmaktadır.

Hastaların ortalama %10 – 15‘inde “Torulopsis glabrata” mantarına rastlanır. Kendi normal vajinal floralarında bulunan mantar hücreleri çeşitli nedenlerle aktif hale gelip vajinal enfeksiyon (vajinit) tablosu oluştururlar.

Mantar enfeksiyonu için risk faktörleri:
• Antibiyotik tedavisi (antibiyotik içeren ilaçlar): Vajina içinde yaşayan yararlı bakterileri (laktobasilleri) öldürerek mantar enfeksiyonuna neden olurlar.
• Doğum kontrol hapları
• Sentetik giysiler: Pamuklu iç çamaşırı giyilmesini önermekteyiz. Sentetik çamaşırlar terleme ile mantar mikrobunu üretir.
• Cinsel temas (çok nadir karşılaşılır): Partnerden bulaş olabilmektedir.
• Rahim içi araçlar (spiral)
• Şeker hastalığı: Vajinadaki şekerin artışı mantar enfeksiyonlarının artmasına neden olur.
• Hamilelik
• HPV (Human Papillomavirüs)
• Dışarıdan alınan hormonlar
• Şişmanlık
• Bağışıklık sisteminin zayıf olması (ilaçlara veya hastalıklara bağlı)
• AİDS
• Vajinal kuruluğa bağlı olarak cinsel ilişkide mikrotravma etkisi
• Kronik servisit (rahim ağzı enfeksiyonları, rahim ağzında yara)

Vajinal Mantar İltihabı Belirtileri

Vajinal mantar iltihabında en sık karşılan bulgu, gece şiddetlenen ve sıcak ile artan vajinal kaşıntıdır. Dış genital bölgede ve idrar yaparken yanma (disüri) vardır.

Beyaz renkli, içerisinde süt ya da peynir kesiği şeklinde parçacıklar gözlenen kokusuz bir akıntısı olabilir.

Cinsel temas sırasında ağrı veya yanma da olabilir.

Dış genital alana “vulva” adı verilir. Vulvada iç ve dış dudaklar, klitoris cilt dokusu yer almaktadır.

Vulva ve vajinada kızarıklık, şişlik, vulva derisinde soyulma, kaşıntı ve tahrişe bağlı olarak küçük kanamalar gözlenebilir.

Bazen de candida enfeksiyonları kişilerde hiçbir belirti vermez, yalnızca jinekolojik muayene sırasında tesadüfen saptanmaktadır (Asemptomatik vajinit) .

Vajinal Mantar Hep Tekrarlar mı?

Vajinal mantar enfeksiyonunun tedavi edilse bile birçok kez tekrarlayabilir. Uygulanan tedavi ve kullanılan ilaçlarla birkaç gün içerisinde şikayetler hafifler ve zamanla ortadan kalkar. Fakat hastaların % 5 – 25‘lik bölümünde ilerleyen zamanlarda tekrarlayabilir.

Yılda en az dört kez aynı tablo tekrarlar ise “rekürren kandidiazis” ten söz edilir. Mantarın vajinadaki sağlam dokuda derinlere ilerlemesi ve sessiz kalarak ilaçlardan da etkilenmemesi buna neden olabilir. Vajinal mantarın sürekli yinelemesi kişilerde psikolojik şikayetlere de neden olmaktadır.

Tedaviyi Kolaylaştıran Önlemler

Kişisel temizlik ve bakım, vajinanın su ile yıkanmaması (vajinal duştan kaçınılması), dış kısmın banyodan sonra ıslak ve nemli bırakılmaması, vajinal temizlik esnasında vajen pH dengesini bozacak içeriye su veya sabun kullanılmaması önleyici olabilir. Ayrıca sentetik çamaşırlar yerine pamuklu çamaşırların tercih edilmesi, dar giysilerden kaçınılması, havuz veya deniz sonrasında ıslak mayoların değiştirilmesi de tedavileri kolaylaştıran ve mantar oluşumunu engelleyen önlemlerdir.

Vajinal mantar enfeksiyonları nasıl önlenir?

• Pamuklu ve teri emici iç çamaşırların giyilmesi
• Kişisel hijyene dikkat etmek ve genital bölgenin önden arkaya (genital bölgeden makata doğru) temizlenmesi
• Dar ve sıkı giyinilmemesi
• Genital bölgenin banyo sonrası ıslak ve nemli bırakılmaması (iyi kurulama, gerekirse fön tutularak)
• Cinsel temastan sonra genital bölgenin temizlenmesi (asidik pH temizleyiciler, intim genital temizlik ürünlerinin tercih edilmesi)
• Kokulu tuvalet kağıtları, vajinal duş ve sprey gibi kimyasal maddeler içeren ürünlerin kullanımından uzak durulması
• Antibiyotik kullanıldığı süre içinde bol yoğurt yenmesi ve günde iki kez vajinaya bir çay kaşığı yoğurt sürülmesi (yoğurt vajinal floranın düzelmesine yardımcı olur)
• Karbonhidratların, özellikle şekerli gıdaların tüketiminin azaltılması

Vajinal mantar Enfeksiyonu Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavide hem sistemik, hem de lokal etkili ilaçlar kullanılır. Vajinal ovül (fitil) ve kremler, ağızdan alınan “antifungal (antimikotik, antimantar)” ilaçlar uygun doz ve sürelerde kullanılır. Bazen fitillerle birlikte ağızdan ilaçlar kombine olarak jinekologunuz tarafından size reçete edilebilir. Tekrarlayan enfeksiyonlarda ise eş tedavisi de önerilir.

Gebelikte mantar tedavisinde ağızdan ilaç tedavisi önerilmez, ancak özellikle ilk üç aydan sonra vajina içerisine fitil veya krem uygulaması yapılabilir. Çünkü bu tür antimikotik ilaçlar lokal etkilidir, kana karışıp bebeği etkilemez.